Suiker in de ruimte

Astronomen hebben een simpele vorm van suiker ontdekt rond een jonge ster die op onze Zon lijkt, op een positie waar een planeet kan ontstaan. Suiker is een van de bouwstoffen van leven. Het lijkt er nu op dat er ook al suikers aanwezig waren op de plek waar de Aarde ontstond, nog voordat onze planeet daadwerkelijk een gestalte aannam. Zien we nu eenzelfde scenario gebeuren, op 400 lichtjaar bij ons vandaan?

Rond de ster – onderdeel van dubbelster IRAS 16293-2422 – zag een internationaal team van sterrenkundigen met de ALMA-telescoop suikermoleculen in de vorm van glycolaldehyde, één van de bouwstenen bij de vorming van RNA. Ze konden de stof waarnemen via de straling die de moleculen uitzenden als gevolg van opwarming door hun moederster. De ster is ontstaan uit een koude wolk van gas en stof. Die was zelfs zo koud, dat gassen zoals koolstofmonoxide en methaan in vaste vorm samenklonterden. Op deze manier vormden ze complexere moleculen. Het centrum van de wolk ontwikkelde zich ondertussen tot een ster, die opwarmde toen ze eenmaal was ontbrand. De inmiddels gevormde complexe, organische moleculen buiten het centrum werden onder invloed hiervan opgewarmd tot een gas, dat straling uitzendt in de vorm van radiogolven. Deze golven vingen de astronomen op met de ALMA-telescoop. Behalve suikers zagen ze ook andere organische stoffen, zoals glycol, methylformiaat en ethanol – ofwel alcohol.

Nu is het de vraag of dit soort organische moleculen zich vaak rond zon-achtige sterren bevinden, wat zou duiden op een grote kans dat er ergens leven is ontstaan, net zoals hier op Aarde. Suikers waren al eerder waargenomen in het heelal, maar nog niet rond een (dubbel)ster die vergelijkbaar is met onze Zon. Dat maakt de ontdekking zo bijzonder. We zien mogelijk een zonnestelsel in wording met complexe moleculen als ingrediënten. Waar dat toe kan leiden, kun je zien als je om je heen kijkt. Het heeft echter geen zin om te wachten tot er 400 lichtjaar ver weg misschien een planeet met leven ontstaat; dat duurt veel te lang. Wel is het belangrijk om te weten dat zo’n proto-zonnestelsel bestaat, wat betekent dat er ook andere kunnen zijn, die wellicht al volwassen zijn geworden. Net als wij.

De onderzoekers publiceerden hun bevindingen in Astrophysical journal letters.