Meer planeten dan sterren

Anderhalve week geleden kwamen astronomen met een statistische schatting dat in onze Melkweg meer planeten zijn dan sterren. Twintig jaar geleden vroegen we ons nog af of er überhaupt andere planeten bestonden buiten ons Zonnestelsel. Vervolgens ontdekten we de ene na de andere exoplaneet en het vermoeden rees dat het heelal bezaaid is met andere werelden. Zoiets spreekt toch tot de verbeelding, en toen dit vermoeden op 11 januari jl. daadwerkelijk statistisch werd onderbouwd, verwachtte ik dat alle media er bovenop zouden springen. Maar dat viel vies tegen. Een klein berichtje in enkele dagbladen, dat was waar het grote publiek het mee moest doen, en dus ging dit grote nieuws aan de meeste mensen voorbij. Nou gaat dit kleine blogje dat waarschijnlijk niet goedmaken, maar deze blogpost waagt toch een poging.

De meeste exoplaneten worden ontdekt via twee methodes; de radial velocity methode en de transit methode. Bij de eerste zoeken sterrenkundigen naar kleine bewegingen van een ster, die worden veroorzaakt door een (zware) planeet die er (dichtbij) omheen draait. De tweede is gebaseerd op een planeet die voor zijn moederster langsgaat en daarbij een klein beetje licht blokkeert. Een groep onderzoekers heeft de afgelopen zes jaar een derde methode toegepast; gravitational microlensing. Ze speuren de hemel af naar zeer zeldzame gebeurtenissen waarbij twee sterren – vanuit de Aarde gezien – precies op een lijn staan. De ster op de voorgrond acteert dan als lens voor het licht van de achtergrondster. Fotonen die normaal gesproken langs de Aarde zouden vliegen, worden nu door de zwaartekracht van de voorgrondster zodanig afgebogen dat ze toch onze telescopen bereiken. Een eventuele planeet die om de voorgrondster cirkelt, maakt zich kenbaar door als bewegende massa voor verstoringen te zorgen.

Na een langdurige zoektocht ontdekten de onderzoekers op deze wijze drie planeten. Dat klinkt weinig, maar gezien de astronomische zeldzaamheid dat twee sterren precies op een lijn staan, is dit toch een significant aantal. Hoewel ze afhankelijk waren van zeer uitzonderlijke gebeurtenissen, vonden ze toch  drie keer datgene waarnaar ze op zoek waren. Dat betekent ofwel dat ze extreem veel geluk hadden, ofwel dat het onvermijdelijk was omdat er zoveel planeten zijn. Uiteindelijk kwamen ze met een statistische schatting dat elke ster in de Melkweg gemiddeld meer dan één planeet heeft. Dat betekent meer dan 200 miljard planeten. En dat zou heel goed ook voor de andere 100 miljard sterrenstelsels kunnen gelden. 20.000.000.000.000.000.000.000 planeten dus. Een ontdekking die het vermelden waard is.